Niğde’nin Türküleriyle Dolu Bir Akşam: Kayseri’den Uzanan Duygusal Bir Yolculuk
Kayseri’de yaşadığım küçük evimin penceresinden Erciyes’e baktığım bazı akşamlar vardır. Şehrin sesi yavaş yavaş azalır, sokak lambaları yanar ve ben masamın başına geçip günlüğümü açarım. Yirmi beş yaşındayım ve yıllardır içimden geçenleri yazmadan rahat edemiyorum. Bazen bir günün bütün ayrıntısını, bazen de sadece bir cümlenin bende bıraktığı izi kaydederim. Çünkü bazı duyguların unutulmaya başladığını hissediyorum. Özellikle de geçmişten gelen o güzel seslerin, eski türkülerimizin içinde saklanan hikâyelerin…
Geçen kış, yine böyle bir akşamda eski defterlerimi karıştırırken karşıma çocukluğumdan kalan bir not çıktı. Sayfanın kenarında sadece şu yazıyordu: “Bir gün Niğde türkülerini yerinde dinle.”
O cümleyi okuyunca garip bir heyecan hissettim. Sanki yıllardır beklediğim bir kapı açılmıştı. Niğde bana çok uzak değildi. Kayseri’den yola çıktığımda birkaç saat içinde ulaşabileceğim bir şehirdi ama bugüne kadar onun türkülerinin taşıdığı duyguyu gerçekten anlamaya çalışmamıştım. O gece karar verdim. Niğde’ye gidecek, oranın türkülerini dinleyecek ve bu ezgilerin ardındaki hikâyeleri hissetmeye çalışacaktım.
Niğde Türkülerinin Kalbimde Uyandırdığı İlk Duygu
Ertesi sabah erkenden yola çıktım. Otobüsün camından dışarı bakarken içimde hem büyük bir merak hem de küçük bir endişe vardı. Bazen bir şeye çok anlam yüklediğinizde, gerçeklerin hayalleriniz kadar güzel çıkmamasından korkarsınız. Ben de biraz böyle hissediyordum. Yıllardır dinlediğim, büyüklerimden duyduğum türkülerin yaşadığı topraklara gidiyordum ama acaba beklediğim duyguyu bulabilecek miydim?
Niğde’ye vardığımda şehrin sakinliği dikkatimi çekti. Kalabalığın içinde bile bir huzur vardı. Sokaklarda yürürken insanların konuşmalarında, yaşlıların bakışlarında, eski taş binaların sessizliğinde geçmişten kalan bir iz olduğunu düşündüm.
Bir kahvehanede otururken yan masadaki insanların sohbetine kulak misafiri oldum. Konu bir anda eski türkülerden açıldı. İçlerinden biri, “Bizim türkülerimiz sadece söz değildir, her birinin içinde bir insanın hayatı vardır” dedi.
O cümle beni çok etkiledi. Çünkü gerçekten de Niğde’nin türküleri sadece melodilerden oluşmuyordu. Her biri bir ayrılığın, bir sevdanın, bir bekleyişin veya bir özlemin sesi gibiydi.
Niğde’nin En Bilinen Türküleri ve Taşıdığı Hikâyeler
Niğde denildiğinde akla gelen türküler arasında birçok kişinin hafızasında yer etmiş eserler bulunur. Bu türküler, yıllardır düğünlerde, sohbetlerde, aile toplantılarında söylenmiş ve nesilden nesile aktarılmıştır.
Niğde türkülerinin en bilinenlerinden biri “Niğde Bağları”dır. Bu türküde şehrin doğası, insanları ve geçmişten gelen sıcaklığı hissedilir. Dinlerken gözümün önüne bağlarda çalışan insanlar, akşam serinliğinde sohbet eden aileler ve geçmişin sade yaşamı geldi.
Bir diğer önemli eser “Konyalım” türküsüdür. Her ne kadar farklı yörelerde de yorumlansa da Anadolu’nun ortak kültür damarlarından birini taşır. Bu türkülerin en güzel yanı, sınır tanımamasıdır. Bir şehirde doğan ezgi, başka şehirlerde başka insanların kalbine dokunabilir.
Niğde yöresine ait “Aman Avcı” gibi türküler de halkın yaşadığı olayları, acıları ve duyguları anlatan eserler arasında yer alır. Bu türkülerde bazen bir sevdanın çaresizliği, bazen bir insanın kaderle mücadelesi vardır.
O gün Niğde sokaklarında dolaşırken şunu fark ettim: Bir türküyü anlamak için sadece sözlerini bilmek yetmiyor. O türkünün çıktığı toprağı, o toprağın insanlarını ve geçmişini biraz olsun hissetmek gerekiyor.
Bir Akşam Sohbetinde Duyduğum Hikâye
Akşam saatlerinde küçük bir müzik dinletisine katıldım. Yaşını almış bir bağlama ustası sahneye çıktı. Elindeki sazı tuttuğunda salondaki herkes sustu. O an içimde tarif edemediğim bir duygu oluştu. Sanki birazdan sadece bir müzik değil, yıllar öncesinden gelen bir hatıra dinleyecektik.
Usta, Niğde türkülerinden bahsetmeye başladı. Her türkünün arkasında gerçek insanların olduğunu anlattı. Kimi zaman kavuşamayan iki insanın hikâyesi, kimi zaman gurbete giden bir evladın hasreti, kimi zaman da kaybedilen bir yakın için yakılan ağıt…
Bağlamadan çıkan ilk sesle birlikte gözlerimi kapattım. Bir anda Kayseri’deki odam, masamın üzerindeki günlüğüm ve yalnız geçirdiğim akşamlar aklıma geldi.
Duygulanmıştım.
Bunu saklamak istemedim. Çünkü bazı anlarda insanın güçlü görünmeye çalışması gereksizdir. O an içimde büyük bir özlem vardı. Geçmişe, çocukluğuma, aile büyüklerimin anlattığı eski hikâyelere karşı bir özlem…
Kendimi biraz hüzünlü hissettim ama bu hüzün kötü değildi. Tam tersine, bana yaşadığımı ve hâlâ bazı şeylere değer verdiğimi hatırlatan güzel bir histi.
Niğde Türkülerinde Saklı Olan Duygular
Niğde’nin türküleri bana bir şeyi yeniden hatırlattı: İnsanların değişmeyen duyguları vardır.
Yıllar geçer, şehirler büyür, hayat hızlanır ama sevgi, ayrılık, umut ve hasret aynı kalır.
Bir insanın sevdiğine kavuşamamasıyla yüz yıl önce yaşanan bir ayrılık arasında aslında çok büyük bir fark yoktur. Çünkü kalbin hissettiği şey değişmez.
Niğde türküleri bu yüzden bana çok samimi geldi. İçlerinde süslü cümleler yoktu. Büyük laflar yerine gerçek hayat vardı. Bir annenin evladına duyduğu özlem, gurbetteki bir insanın memleket sevgisi, sevdiğini bekleyen birinin sabrı vardı.
Bazen günlüğüme yazdığım küçük sorunlarımı düşündüm. Gelecek kaygılarım, verdiğim kararlar, yaşadığım hayal kırıklıkları… O an fark ettim ki insan hangi dönemde yaşarsa yaşasın aynı duygularla mücadele ediyor.
Bu düşünce bana umut verdi.
Çünkü yalnız olmadığımı hissettim. Benden önce yaşayan insanlar da sevinmiş, üzülmüş, beklemiş ve hayal kurmuştu.
Kayseri’ye Dönerken Yanımda Götürdüğüm Ses
Niğde’den ayrılacağım gün biraz buruk hissettim. Kısa bir ziyaret yapmıştım ama sanki yıllardır tanıdığım bir yere veda ediyormuşum gibi geldi.
Otobüse bindiğimde kulaklığımı taktım ve Niğde türkülerini dinlemeye başladım. Bu kez aynı şarkılar bana farklı geliyordu. Daha önce sadece güzel bir ezgi olarak duyduğum şeylerin içinde artık hikâyeler vardı.
Kayseri’ye döndüğüm gece yine günlüğümü açtım. Sayfanın başına uzun süre hiçbir şey yazamadım. Çünkü bazı duyguları kelimelere dökmek zor oluyor.
Sonunda şu cümleyi yazdım:
“Bazı şehirler sadece gezilmez, dinlenir. Bazı türküler sadece duyulmaz, yaşanır.”
Niğde’nin türküleri benim için artık sadece bir müzik listesi değildi. Onlar, geçmişten bugüne uzanan bir yoldu. O yolda yürürken kendi duygularımı da yeniden keşfettim.
Niğde Türkülerinin Bugüne Bıraktığı Miras
İlgili Yazımız: Kedi sahiplenmenin zorlukları nelerdir ?
Bugün hâlâ akşamları odamda oturup eski türküler dinlediğim olur. Bazen yoğun bir günün ardından sadece bir bağlama sesi duymak bile içimi rahatlatır.
Niğde’nin türküleri bana geçmişi korumanın önemini öğretti. Çünkü bir milletin hafızası sadece kitaplarda veya eski fotoğraflarda saklı değildir. Bazen bir türkünün iki dizesinde, bazen bir sazın telinden çıkan seste yaşar.
“Niğde’nin türküleri nelerdir?” diye soran birine artık sadece birkaç isim söylemem. Ona bu türkülerin arkasındaki insanları, yaşanmışlıkları ve duyguları anlatmak isterim.
Çünkü bu türküler; Niğde’nin bağlarından, sokaklarından, insanlarından ve yıllar boyunca biriktirdiği anılardan doğmuştur.
Ben Kayseri’ye döndüğümde hayatım aynı şekilde devam etti. Yine işe gittim, yine günlük tuttum, yine bazen yoruldum. Ama içimde küçük bir değişiklik vardı.
Artık bazı seslere daha dikkatli kulak veriyordum.
Bir türkü duyduğumda sadece melodiyi değil, o melodinin taşıdığı insan hikâyesini düşünüyordum.
Belki de Niğde yolculuğumun bana bıraktığı en güzel şey buydu.
Bir türkünün, uzak bir şehirden gelip insanın kendi kalbine dokunabileceğini öğrenmek…